ในแวดวงการเงินต่างประเทศมีกลไกหนึ่งชื่อ "Life Settlement" ที่ฟังครั้งแรกหลายคนแปลกใจ: การขายกรมธรรม์ประกันชีวิตของตัวเองให้คนอื่นเป็นเงินสด บทความนี้อธิบายแนวคิดนั้นเพื่อ ความรู้รอบ พร้อมข้อเท็จจริงสำคัญ: ในประเทศไทย กลไกนี้ยังไม่ใช่ตลาดที่ทำได้ตามกฎหมาย ผู้ถือกรมธรรม์ไทยมีทางเลือกอื่นที่ใช้ได้จริง ซึ่งเราจะสรุปท้ายบทความ
Life Settlement คืออะไร
ในบางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา ผู้ถือกรมธรรม์ประกันชีวิต (มักเป็นผู้สูงอายุ) สามารถ "ขาย" กรมธรรม์ของตนให้นักลงทุนบุคคลที่สามได้ ผู้ขายได้เงินก้อนทันที ซึ่งโดยทั่วไปมากกว่ามูลค่าเวนคืนแต่ต่ำกว่าทุนประกัน ฝั่งผู้ซื้อรับช่วงจ่ายเบี้ยต่อและกลายเป็นผู้รับผลประโยชน์เมื่อผู้เอาประกันเสียชีวิต ตลาดนี้เกิดในระบบกฎหมายที่ถือว่ากรมธรรม์เป็นทรัพย์สินที่โอนเปลี่ยนมือได้ภายใต้การกำกับเฉพาะ
ทำไมกลไกแบบนี้ถึงเกิดขึ้น
เหตุผลฝั่งผู้ขายเข้าใจได้: ผู้สูงอายุบางคนไม่มีผู้พึ่งพิงแล้ว แบกเบี้ยต่อไม่ไหว หรือต้องการเงินก้อนรักษาตัว การขายจึงให้มูลค่ามากกว่าการเวนคืนหรือปล่อยขาด ฝั่งผู้ซื้อมองเป็นการลงทุนรูปแบบหนึ่ง ทั้งหมดอยู่บนเงื่อนไขการกำกับที่เข้มเพื่อกันการใช้ผิดวัตถุประสงค์ ซึ่งนำมาสู่คำถามเชิงจริยธรรมที่ถกเถียงกันมากในต่างประเทศเช่นกัน เพราะผู้ซื้อได้ประโยชน์เมื่อผู้ขายจากไปเร็ว
ข้อเท็จจริงสำคัญ: ในไทยยังทำไม่ได้
ระบบกฎหมายประกันชีวิตของไทยไม่มีตลาด Life Settlement ที่ถูกกำกับรองรับ หลักการของสัญญาประกันชีวิตไทยผูกกับ "ส่วนได้เสีย" ระหว่างผู้เอาประกันกับผู้รับประโยชน์ การโอนขายกรมธรรม์ให้บุคคลที่สามที่ไม่มีส่วนได้เสียในลักษณะนี้จึงไม่ใช่ธุรกรรมที่ทำได้ตามกรอบปัจจุบัน [ตรวจสอบข้อมูลล่าสุด] ดังนั้นหากพบข้อเสนอชวน "ขายกรมธรรม์" ในไทย ให้ระวังอย่างยิ่ง เพราะไม่ใช่ธุรกรรมที่ระบบรองรับ และมีความเสี่ยงถูกหลอกสูง สงสัยให้สอบถามสำนักงาน คปภ. สายด่วน 1186 ก่อนเสมอ
แล้วผู้ถือกรมธรรม์ไทยที่ต้องการสภาพคล่อง ทำอะไรได้จริง
ข่าวดีคือเป้าหมายเดียวกัน ("เปลี่ยนกรมธรรม์เป็นสภาพคล่อง") มีเครื่องมือถูกกฎหมายในไทยครบ เรียงจากกระทบน้อยไปมาก
- กู้เงินตามกรมธรรม์ ได้เงินก้อนภายในวงเงินมูลค่าเวนคืน ความคุ้มครองยังอยู่ มีดอกเบี้ยตามกำหนด
- ใช้เงินสำเร็จ / ขยายเวลา หยุดจ่ายเบี้ยถาวรแต่เก็บความคุ้มครองไว้ในรูปแบบที่ปรับลด เหมาะกับคนที่แบกเบี้ยไม่ไหวมากกว่าต้องการเงินก้อน
- เวนคืน รับมูลค่าเงินสดทั้งหมดแล้วปิดสัญญา เป็นทางที่ใกล้เคียง Life Settlement ที่สุดในเชิงผล แม้จำนวนเงินต่างกัน ใช้ด่านตรวจ 5 คำถามก่อนเวนคืนของเราก่อนตัดสินใจเสมอ
รายละเอียดทุกเครื่องมืออยู่ในบทความชุดบริหารกรมธรรม์ของเราแล้ว
บทเรียนที่หัวข้อนี้สอนเรา
เรื่อง Life Settlement เตือนหลักการสองข้อ หนึ่ง กรมธรรม์ที่ถือมานานมี "มูลค่า" มากกว่าที่เจ้าของมักรู้ อย่าปล่อยขาดหรือทิ้งโดยไม่ดูทางเลือก สอง การวางแผนตั้งแต่ต้นให้เบี้ยยั่งยืนและทุนพอดีภาระ คือวิธีป้องกันไม่ให้ต้องมายืนหน้าทางแยกเรื่องสภาพคล่องตอนสูงวัยตั้งแต่แรก
สรุป
Life Settlement คือกลไกของตลาดต่างประเทศที่ควรรู้ไว้ประดับความเข้าใจ แต่ไม่ใช่ทางเลือกที่ทำได้ในไทย ผู้ถือกรมธรรม์ไทยที่ต้องการสภาพคล่องมีบันไดสามขั้นที่ถูกกฎหมายและปลอดภัยรองรับครบ ใครกำลังมองหาทางเปลี่ยนกรมธรรม์เป็นเงินและอยากเห็นตัวเลขทุกทางเลือกของเล่มตัวเอง ทักมาทาง LINE ได้เสมอ
บทความนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากบทความของสมาคมนักวางแผนการเงินไทย (TFPA) เรียบเรียงเนื้อหาใหม่ทั้งหมด