"ทุนล้านนึงพอไหม" เป็นคำถามที่ตอบไม่ได้ถ้าไม่รู้บริบทชีวิตของคนถาม เพราะทุนที่พอของพนักงานโสดกับพ่อลูกสองที่ผ่อนบ้านอยู่ ต่างกันหลายเท่า บทความนี้รวมวิธีคิดหลัก ๆ ที่ใช้กันในงานวางแผนการเงิน ลองคำนวณตามได้เลย
วิธีที่ 1: คิดจากรายได้ (Income-Based)
แนวคิด: ทุนประกันควรทดแทนรายได้ที่หายไปได้นานพอให้ครอบครัวตั้งหลัก สูตรเร็วคือ รายได้ต่อปี × จำนวนปีที่อยากให้ครอบครัวมีเวลาปรับตัว เช่น รายได้ปีละ 600,000 บาท อยากให้ครอบครัวมีเวลา 5 ปี ทุนตั้งต้นคือ 3 ล้านบาท ข้อดีคือคิดง่าย เหมาะเป็นจุดเริ่มคุย ข้อจำกัดคือไม่ได้สะท้อนภาระจริงของแต่ละบ้าน
วิธีที่ 2: คิดจากภาระและเป้าหมาย (Needs-Based)
วิธีที่ละเอียดกว่าและแนะนำให้ทำสักครั้ง คือบวกรายการจริงทีละข้อ
- หนี้สินคงค้างทั้งหมด เช่น ยอดผ่อนบ้าน 2,000,000 บาท
- ค่าใช้จ่ายครอบครัวต่อปี × ปีที่ต้องการดูแล เช่น ปีละ 360,000 × 5 ปี = 1,800,000 บาท
- เป้าหมายเฉพาะ เช่น ทุนการศึกษาลูกจนจบปริญญา 800,000 บาท
- รวม = 4,600,000 แล้วหักทรัพย์สินสภาพคล่องและความคุ้มครองที่มีอยู่ เช่น เงินเก็บ 600,000 + ประกันกลุ่ม 1,000,000 = เหลือทุนที่ขาดราว 3,000,000 บาท
ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ แต่โครงการคิดแบบนี้ใช้ได้กับทุกบ้าน จุดแข็งคือทุนที่ได้ "มีที่มา" อธิบายได้ว่าก้อนไหนปิดอะไร
วิธีที่ 3: คิดจากมูลค่าชีวิตทางเศรษฐกิจ (Human Life Value)
มุมมองระยะยาวที่สุด คือคำนวณรายได้ที่เราจะหาได้ตลอดช่วงทำงานที่เหลือ เช่น เหลืออายุงาน 25 ปี รายได้เฉลี่ยปีละ 600,000 มูลค่ารวมก็หลักสิบล้าน วิธีนี้ให้ตัวเลขสูงและมักใช้เป็น "เพดานอ้างอิง" มากกว่าเป้าที่ต้องไปให้ถึงทันที เหมาะกับการทบทวนว่าทุนปัจจุบันของเราห่างจากมูลค่าจริงของตัวเองแค่ไหน
แล้วควรใช้วิธีไหน
คำแนะนำที่ใช้ได้จริง: เริ่มจากวิธีที่ 2 เป็นแกน เพราะตรงกับภาระจริงที่สุด ใช้วิธีที่ 1 เช็กความสมเหตุสมผล แล้วใช้วิธีที่ 3 เตือนใจว่าตัวเราเองมีมูลค่ากว่าที่คิด สิ่งสำคัญกว่าสูตรคือการ "ทบทวนซ้ำ" ทุกครั้งที่ชีวิตเปลี่ยน แต่งงาน มีลูก ซื้อบ้าน หนี้ลด ทุนที่พอเมื่อปีก่อนอาจไม่พอ (หรือเกินจำเป็น) ในปีนี้
ทุนสูงแต่เบี้ยต้องไหวด้วย
ถ้าทุนที่คำนวณได้สูงกว่างบเบี้ย อย่าเพิ่งลดเป้า ให้ดูเครื่องมือก่อน ประกันชีวิตแบบชั่วระยะเวลา (term) ให้ทุนสูงด้วยเบี้ยที่เบากว่าแบบสะสมทรัพย์หลายเท่า เหมาะกับการปิดช่วงภาระหนักโดยเฉพาะ ผสมหลายแบบให้ได้ทุนที่ต้องการภายใต้เบี้ยที่จ่ายไหวระยะยาว คือศิลปะของการวางแผนที่ดี เราเคยเขียนวิธีคิดฉบับทำตามได้ไว้อีกบทความหนึ่งด้วย ลองอ่านเสริมกันได้
อยากรู้ตัวเลขของครอบครัวตัวเองแบบชัด ๆ ทักมาทาง LINE แล้วมานั่งคิดด้วยกันได้ ไม่มีค่าใช้จ่าย
บทความนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากบทความของสมาคมนักวางแผนการเงินไทย (TFPA) เรียบเรียงเนื้อหาใหม่ทั้งหมด