เวลาพูดถึงค่ารักษาโรคร้ายแรง คนส่วนใหญ่นึกถึงแค่บิลโรงพยาบาล แต่คนที่เคยผ่านประสบการณ์จริงจะบอกตรงกันว่า บิลค่ารักษาเป็นเพียงส่วนเดียวของภาระทั้งหมด บทความนี้ชวนมองภาพรวมเพื่อวางแผนได้ครบทุกชั้น
โรคร้ายแรงที่พูดถึงกันคือกลุ่มไหน
กลุ่มที่พบบ่อยและเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้นของคนไทย ได้แก่ มะเร็ง โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง และไตวายเรื้อรัง จุดร่วมของโรคกลุ่มนี้คือการรักษาต่อเนื่องยาวนาน ใช้เทคโนโลยีหรือยาเฉพาะทาง และกระทบความสามารถในการทำงานของผู้ป่วยอย่างมีนัยสำคัญ
ค่าใช้จ่ายชั้นที่หนึ่ง: การรักษาโดยตรง
ขนาดของบิลขึ้นกับชนิดโรค ระยะที่พบ วิธีรักษา และสถานพยาบาลที่เลือก ตั้งแต่หลักหมื่นไปจนถึงหลักล้านสำหรับการรักษาต่อเนื่องด้วยยาหรือเทคโนโลยีใหม่ ๆ ในโรงพยาบาลเอกชน ทั้งนี้สิทธิรักษาของรัฐครอบคลุมการรักษาโรคกลุ่มนี้ตามมาตรฐานและบัญชียาที่กำหนด ส่วนทางเลือกที่อยู่นอกเหนือจากนั้น เช่น ยานอกบัญชี หรือความสะดวกของเอกชน คือส่วนที่ต้องจ่ายเองหรือพึ่งประกันเอกชน
ค่าใช้จ่ายชั้นที่สอง: ชีวิตระหว่างป่วย
ชั้นที่มักถูกลืมแต่หนักไม่แพ้กัน ได้แก่ รายได้ที่หายไปของผู้ป่วยระหว่างหยุดงานรักษาตัวเป็นเดือนหรือเป็นปี รายได้ของคนในครอบครัวที่ต้องลดงานมาดูแล ค่าเดินทางไปกลับโรงพยาบาลต่อเนื่อง ค่าอาหารเสริมและอุปกรณ์ดูแลที่บ้าน ค่าใช้จ่ายประจำของบ้านที่ไม่ได้หยุดตามเรา ทั้งหมดนี้ไม่มีบิลให้เบิก แต่เป็นเงินจริงที่ไหลออกทุกเดือน
เครื่องมือรับมือแต่ละชั้น
การวางแผนที่ครบจึงใช้เครื่องมือมากกว่าหนึ่งอย่างทำงานร่วมกัน
- สิทธิรักษาพื้นฐานของรัฐ คือฐานของทุกคน ดูแลการรักษาตามมาตรฐาน
- ประกันสุขภาพ ขยายทางเลือกของสถานพยาบาลและความสะดวก จ่ายตามบิลจริง
- ประกันโรคร้ายแรง จ่ายเงินก้อนเมื่อตรวจพบโรคตามเงื่อนไข เป็นเงินอิสระสำหรับชั้นที่สองโดยเฉพาะ ทดแทนรายได้และค่าใช้จ่ายที่ไม่มีบิล
- เงินสำรองฉุกเฉิน สภาพคล่องทันทีระหว่างรอกระบวนการเคลมต่าง ๆ
ตรวจพบเร็ว ต้นทุนทุกชั้นถูกลง
อีกหนึ่งเครื่องมือที่ฟรีที่สุดคือการตรวจสุขภาพและคัดกรองตามวัย โรคกลุ่มนี้หากพบระยะต้น ทั้งโอกาสรักษาสำเร็จและภาระค่าใช้จ่ายต่างจากการพบระยะท้ายมาก การลงทุนกับการคัดกรองประจำปีจึงเป็นการวางแผนการเงินรูปแบบหนึ่งเช่นกัน
สรุป
โรคร้ายแรงกระทบเงินสองชั้น ทั้งบิลรักษาและชีวิตที่ต้องหยุดหมุน แผนที่ดีคือแผนที่ดูแลครบทั้งคู่ ฐานสิทธิรัฐ บวกประกันตามงบที่เหมาะ บวกเงินสำรองและการตรวจคัดกรองสม่ำเสมอ ใครอยากประเมินว่าแผนของตัวเองครอบคลุมทั้งสองชั้นแล้วหรือยัง ลองมาคุยกันได้